ประวัติศาสตร์ของข้าว (ตอนที่ 1): จากข้าวป่า สู่ข้าวปลูก และการปลูกข้าว

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 10 มีนาคม 2562 ข้าวเป็นหนึ่งในสามบิ๊กทรี หรือสามธัญพืชหลักของโลก ได้แก่ ข้าว ข้าวสาลี และข้าวโพด ตั้งแต่เกือบหนึ่งหมื่นปีก่อน สำหรับชาวเอเชีย ข้าวเป็นธัญพืชหลักที่สร้างให้เกิดอารยธรรมต่างๆ ตามมา วันนี้ เราลองมาค้นกันว่า ข้าวถือกำเนิดมาอย่างไร  ข้าวป่า VS ข้าวปลูก ข้าวปลูก (Oryza sativa)

ประวัติศาสตร์ของพริก (ตอนที่ 2) : วิทยาศาสตร์ ปัจจุบัน และอนาคตของพริก

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 9 มีนาคม 2562 จากตอนที่ 1 ที่ผมเล่าถึงความเป็นมาของพริกจากเม็กซิโก มาจนถึงประเทศไทย โดยโฟกัสไปที่ชื่อและการเปลี่ยนชื่อพริก ดังนั้น ในตอนที่ 2 นี้ ผมจะขอพาไปเจาะ “ความเผ็ด” ของพริก และสรรพคุณอื่นๆ กันดีกว่า โดยการเรียนรู้เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ และสถานการณ์ปัจจุบันของพริก รวมถึงแนวทางการพัฒนาพริกในประเทศไทยของเรากันครับ วิทยาศาสตร์ของพริก องค์ประกอบของพริกที่ทำให้พริกมีความเผ็ดจนเป็นเอกลักษณ์ชื่อว่า

ประวัติศาสตร์พริก (ตอนที่ 1): พริกและการแฮ็คชื่อที่เงียบและดังที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 8 มีนาคม 2562 คนไทยเรามักเชื่อกันว่า พริกเป็นพืชคู่บ้านคู่ครัวของคนไทย แต่เราก็พอรู้กันว่า พริกไม่ใช่พืชที่ถือกำเนิดในบ้านเมืองเรา แต่เดินทางไกลมาจากทวีปอเมริกา แถมพริกผู้มาทีหลังยังแอบมาแฮ็คเอาชื่อพริกไปจากผู้มาก่อนแบบที่คนรุ่นหลังแทบไม่รู้เรื่องราวกันเลยทีเดียวเชียว พริกในเม็กซิโกและการเดินทางข้ามทวีป พริกที่เราเรียกกันในปัจจุบัน (หรือ chili) มีถิ่นกำเนิดอยู่ในทวีปอเมริกา มีหลักฐานพบว่า ชาวอเมริกากลางมีการกินพริกกันมาไม่น้อยกว่า 7,000 ปีก่อนคริสตกาล (หรือประมาณ 9,000 ปีมาแล้ว) เพราะมีการค้นพบซากเมล็ดพริกในอุจจาระก้อนแข็งที่เมือง

ไถ: นวัตกรรมประวัติศาสตร์พลิกโลกของชาวจีน

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด (4 มีนาคม 2562) ไถเป็นอุปกรณ์ที่เกิดขึ้นควบคู่กับการก้าวเข้าสู่ยุคเกษตรกรรมเมื่อประมาณ 10,000 ปีก่อน นักโบราณคดีและนักประวัติศาสตร์พบไถในทุกๆ อารยธรรมที่ทำเกษตรกรรม ไม่ว่าจะเป็นโรมัน ตะวันออกกลาง อียิปต์ อินเดีย หรือในอเมริกากลาง เพราะไถคือ อุปกรณ์สำคัญในการพลิกหน้าดิน ก่อนที่จะหย่อนเมล็ดที่ต้องการปลูกลงในดิน  อย่างไรก็ดี ไถในอดีตกาล (ตั้งแต่ 10,000 ปีก่อน) มักเป็นเพียงอุปกรณ์ง่ายที่ช่วยในการขุดหรือพลิกดิน

ประวัติศาสตร์มันฝรั่ง (ตอนที่ 1): จากความคลางแคลงสู่ความนิยม

เรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 7 มกราคม 2562 มันฝรั่งเป็นพืชอาหารหลักของชาวอินคา (ซึ่งเป็นจักรวรรดิที่มีอาณาเขตครอบคลุมฝั่งตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้) ร่วมกับข้าวโพด และถั่ว ชาวอินคาเริ่มปลูกมันฝรั่งเมื่อ 8,000 ปีก่อน และได้มีการพัฒนาสายพันธุ์มันฝรั่งไว้นับร้อยสายพันธุ์ แต่ละสายพันธุ์เหมาะสมกับองค์ประกอบของแสงแดด ดิน และความชื้นที่แตกต่างกัน (ตามภาพปกด้านบน) การปลูกมันฝรั่งจึงกระจายไปทั่วตั้งแต่ทะเลสาบติติคาคาไปจนทั่วทั้งเทือกเขาแอนดิส ชาวยุโรปรู้จักมันฝรั่งครั้งแรกในช่วงทศวรรษที่ 1530 เมื่อดอนควิสทาดอร์ ชาวสเปนได้รับชัยชนะเหนือจักรวรรดิอินคา ในตอนแรก ชาวยุโรปไม่ค่อยถูกใจรสชาติ หรือไม่ค่อยเห็นคุณค่าของมันฝรั่งมากนัก

ประวัติศาสตร์มันฝรั่ง (ตอนที่ 2): โศกนาฏกรรมมันฝรั่ง

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 9 มกราคม 2562 หลังจากที่มันฝรั่งเริ่มได้รับความนิยมมากขึ้นในยุโรป มันฝรั่งก็เริ่มกลายเป็นอาหารหลักของชาวยุโรปมากขึ้นเรื่อยๆ อย่างที่เคยกล่าวไว้ในตอนที่แล้ว มันฝรั่งมีข้อได้เปรียบสำคัญคือ ให้พลังงาน (เทียบเป็นแคลอรี่) สูงกว่าธัญพืชหลักที่เคยปลูกในยุโรป ทั้งยังให้ผลผลิตที่สม่ำเสมอกว่า มันฝรั่งจึงมีส่วนสำคัญที่ทำให้ผลผลิตอาหารของยุโรปเพิ่มมากขึ้น และนั่นก็ทำให้จำนวนประชากรในยุโรปสามารถเพิ่มมากขึ้นด้วยเช่นกัน มันฝรั่งกับการปฏิวัติอุตสาหกรรมในยุโรป ในภาพรวมของยุโรป การเข้ามาของพืชใหม่จากทวีปอเมริกา ทั้งข้าวโพดและมันฝรั่ง มีส่วนสำคัญที่ทำให้ประชากรในยุโรปเพิ่มจำนวนขึ้นจาก 103 ล้านคน ในปี ค.ศ. 1650