ประกันรายได้ยางพารา: ทางออกฝ่าวิกฤตยางพาราที่ยั่งยืน?

 โดย รศ.ดร.วิษณุ อรรถวานิช, 4 November 2019 เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 2562 งบประมาณแผ่นดินเพื่อใช้ในการโครงการประกันรายได้เกษตรกรชาวสวนยางได้เริ่มถูกนำมาจ่ายให้กับเกษตรกรชาวสวนยางเรียบร้อย ซึ่งจะมีการใช้จ่ายงบประมาณในระยะที่ 1 ทั้งสิ้น 24,278.62 ล้านบาท ในช่วงเวลา 6 เดือน (ต.ค. 62 – มี.ค. 63) หลายคนคงมีคำถามมากมายว่า

ประวัติศาสตร์ของมะละกอ: ข้อถกเถียงที่ยังไม่จบ

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 14 เมษายน 2562 มะละกอเป็นพืชที่คนไทยส่วนใหญ่คุ้นเคยจนเหมือนเป็นพืชท้องถิ่น แต่จริงๆ แล้ว มะละกอก็เหมือนกับพริกที่เป็นพืชที่นำเข้ามาจากต่างถิ่น พร้อมๆกับการเข้ามาของฝรั่งชาติตะวันตกในช่วงอยุธยา แต่ความพิเศษของมะละกอประการหนึ่งที่แตกต่างจากพืชนำเข้าอื่นๆ ก็คือ ความคลุมเครือและข้อถกเถียงหลายประการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และความเป็นไปของมะละกอนี่แหละ  บทความนี้จึงขอประมวลประวัติศาสตร์และข้อถกเถียงเกี่ยวกับมะละกอมาให้พิจารณากัน แหล่งกำเนิดของมะละกอ ข้อถกเถียงประการแรกเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของมะละกอมาจากข้อมูลที่ไม่ตรงกันเสียทีเดียวระหว่างเอกสารของโปรตุเกสและสเปน เอกสารของกระทรวงการต่างประเทศของโปรตุเกสระบุว่า มะละกอมีถิ่นกำเนิดอยู่ที่เทือกเขาแอนดิสในทวีปอเมริกาใต้ แต่บางเอกสารบอกว่า มะละกอมาจากเม็กซิโก หรือมาจากบริเวณอเมริกากลาง ส่วนเอกสารของสเปนระบุว่ามาจากฝั่งทะเลแคริเบียนของปานามาและโคลัมเบีย  อย่างไรก็ดี ข้อถกเถียงนี้

ประวัติสงครามไขมัน

เล่าเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 29 เมษายน 2562 ในอดีต การบริโภคไขมันของมนุษย์มักเป็นไปโดยขึ้นอยู่กับวัตถุดิบที่หาได้ในพื้นที่ เช่น ในยุโปนิยมบริโภคไขมันจากสัตว์ เช่น เนย และชีส ส่วนในตะวันออกกลางนิยมบริโภคน้ำมันจากน้ำมันมะกอก ในอเมริกากลางและอเมริกาใต้นิยมบริโภคน้ำมันดอกฝ้าย และในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และหมู่เกาะในแปซิฟิก นิยมบริโภคน้ำมันมะพร้าว เป็นต้น ต่อมา เมื่อมีการค้าระหว่างประเทศ หลายประเทศในเอเชีย เช่น อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ศรีลังกา

ประวัติศาสตร์การเกษตรแบบพันธสัญญา: กรณีศึกษาของกล้วหอมและไก่

เล่าเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 27 เมษายน 2562 การขยายตัวของการบริโภคทั้งโดยผ่านร้านฟาสต์ฟู้ดและผ่านโมเดิร์นเทรด ที่ขยายตัวอย่างรวดเร็วภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 หมายความว่า ทั้งฟาสต์ฟู้ดและโมเดิร์นเทรด รวมถึง ซัพพลายเออร์ที่จัดหาสินค้าเหล่านั้น จึงจำเป็นต้องจัดหาผลผลผลิตด้วยวิธีการที่จะสร้างความมั่นใจว่าจะมีสินค้าในปริมาณที่พอเพียง ในคุณภาพที่ยอมรับได้ ในระยะเวลาที่ต้องการ และในต้นทุนที่สมเหตุสมผลและแข่งขันได้ ซึ่งหนึ่งในวิธีที่คิดและพัฒนาขึ้นมาในช่วงเวลานั้นก็คือ การเกษตรแบบพันธสัญญา นั่นอง การเกิดขึ้นและการขยายตัวของการเกษตรแบบพันธสัญญาได้ทำให้เกิดข้อถกเถียงต่างๆ ตามมามากมาย ทั้งในแง่ที่ดีช่วยทำให้ห่วงโซ่อุปทานสมัยใหม่มีความมั่นคงมากขึ้น และการเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการผลิตอาหารขึ้นด้วย และในแง่ลบ

ประวัติของการปฏิวัติเขียว (ตอนที่ 2) : ประวัติของสายพันธุ์สมัยใหม่

เล่าเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 16 เมษายน 2562 ภายหลังจากที่โลกของเรามีปริมาณไนโตรเจนเพิ่มมากขึ้น ผลผลิตจากธัญพืชของเราก็เพิ่มมากขึ้น ทั้งขนาดและน้ำหนักของช่อเมล็ด จนทำให้ธัญพืชของเรามีแนวโน้มที่จะโน้มหัก ในระยะแรก เกษตรกรจำเป็นต้องหาจุดสมดุลระหว่างการใช้ปุ๋ยเพื่อเพิ่มผลผลิต แต่ก็ไม่ให้ลำต้นของพืชยาวเกินจนโน้มหัก ซึ่งนับเป็นเรื่องที่ยุ่งยากพอสมควร แนวทางที่นักปรับปรุงพันธุ์พืชในเวลานั้นคิดก็คือ ต้องเปลี่ยนมาเป็นสายพันธุ์ต้นเตี้ย หรือมีลำต้นสั้นกว่า เพื่อประโยชน์สองประการคือ หนึ่ง สามารถค้ำจุนช่อเมล็ดโดยไม่โน้มหัก และ สอง ไม่ต้องเปลืองแร่ธาตุและพลังงานไปสำหรับการสร้างลำต้นยาวๆ ข้าวสาลีสายพันธุ์ใหม่ ประเทศแรกที่ทำการวิจัยตามแนวทางนี้

ประวัติศาสตร์การปฏิวัติอุตสาหกรรมผ้าฝ้าย: มุมมองจากทฤษฎีเศรษฐศาสตร์

เล่าเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 16 เมษายน 2562 “ใครก็ตามที่พูดถึงการปฏิวัติอุตสาหกรรม เขากำลังพูดถึงฝ้าย” อีริค ฮอบส์บอว์ม (Eric Hosbawn) กล่าวเช่นนี้เพราะฝ้ายเป็นอุตสาหกรรมแรกที่มีการเปลี่ยนไปสู่ระบบการผลิตแบบโรงงาน และกลายเป็นภาคการผลิตที่ใหญ่ที่สุดในอังกฤษในช่วงปี ค.ศ. 1830 โดยมีสัดส่วนคิดเป็นร้อยละ 8 ของ GDP และก่อให้เกิดการจ้างงานร้อยละ 16 ของอุตสาหกรรมการผลิตในอังกฤษ การเจริญเติบโตของอุตสาหกรรมฝ้ายยังเป็นแกนกลางในการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมในอังกฤษ โดยเฉพาะเมืองแมนเชสเตอร์

ประวัติศาสตร์ของการปฏิวัติเขียว (ตอนที่ 1) : ประวัติของปุ๋ยไนโตรเจน

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 15 เมษายน 2562 แม้ว่าโลกจะก้าวเข้าสู่การปฏิวัติอุตสาหกรรมมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 (ปี ค.ศ. 1800-1900) แต่มนุษย์ทุกคนบนโลกก็ยังต้องบริโภคอาหาร ความหวาดกลัวเรื่อง โศกนาฏกรรมของมัลธัส (หรือ Malthusian Catastrophe) ซึ่งเกิดขึ้นจากการที่ปริมาณประชากรเพิ่มขึ้นเร็วกว่าปริมาณอาหารที่เพิ่มขึ้น (รายละเอียดอ่านตอนประวัติศาสตร์มันฝรั่ง) ไม่เคยลดน้อยลงไป  หลังจากปี ค.ศ. 1500-1700 ความตื่นเต้นของการนำพืชอาหารใหม่มาปลูกเพื่อเพิ่มปริมาณอาหารของมนุษย์ เช่น

ประวัติศาสตร์ข้าวไทย (ตอนที่ 3): การเติบโตของการส่งออกข้าวไทย

เล่าเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 28 มีนาคม 2562 แม้ว่าการส่งออกข้าวและการผลิตข้าวจะไม่ใช่สินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมการเกษตรประเภทแรกของไทย (ตามหลังจากการผลิตอ้อยและน้ำตาล) แต่ข้าวก็เป็นสินค้าเกษตรประเภทแรกที่คนไทย (หมายถึงชาวนาไทย) เป็นผู้เข้าร่วมการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นด้วยตนเอง (ต่างจากการปลูกอ้อยและผลิตน้ำตาลที่ยังเป็นชาวจีนเป็นส่วนใหญ่ ตามที่ได้กล่าวไปในประวัติศาสตร์น้ำตาลตอนที่ 3) โดยคนไทยเลิกทอผ้าแล้วหันมาปลูกข้าว เพื่อนำเงินไปซื้อผ้าใช้แทน (จะกล่าวถึงโดยละเอียดในตอนต่อไป) และได้กลายเป็นสินค้าหลักของไทยมาจนถึงปัจจุบัน การส่งออกข้าวในยุคอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในช่วงสมัยอยุธยา สยามมีการส่งออกข้าวไปยังประเทศจีนเป็นระยะ และยังมีบริษัทอีสต์อินเดียของเนเธอร์แลนด์ (หรือ ดัชต์ VOC)

ประวัติศาสตร์น้ำตาล (ตอนที่ 3): กำเนิดและล่มสลายของอุตสาหกรรมน้ำตาลทรายไทยยุคแรก

เล่าเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 17 มีนาคม 2562 โดยทั่วไป คนมักคิดกันว่า โรงสีข้าวน่าจะเป็นอุตสาหกรรมเกษตรประเภทแรกของประเทศไทย แต่จริงๆ แล้ว อุตสาหกรรมน้ำตาลทรายต่างหากที่เป็นอุตสาหกรรมเกษตรประเภทแรกของไทย ก่อนหน้าที่เราจะมีอุตสาหกรรมน้ำตาลทราย น้ำตาลที่คนไทยรู้จักคุ้นเคยมากที่สุดคือ น้ำตาลที่เคี่ยวจากน้ำหวานต้นตาล (เลยชื่อ “น้ำตาล” ไง) และต้นมะพร้าว การผลิตน้ำตาลทรายแดงจากอ้อยเริ่มเกิดขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลาย ทางพ่อค้าฮอลันดาหรือ VOC เคยซื้อน้ำตาลทรายไทยส่งออกไปยังอัมสเตอร์ดัมด้วย แต่ตำหนิว่า น้ำตาลไทยยังมีคุณภาพภาพสู้น้ำตาลจากจีนไม่ได้

ประวัติศาสตร์ของข้าวตอนที่ 2: ประวัติศาสตร์ข้าวไทยในยุคแรก

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด, 11 มีนาคม 2562 บทความนี้ ขอเล่าต่อเนื่องจากบทความประวัติศาสตร์ของข้าวตอนที่ 1 ซึ่งฉายภาพพัฒนาการของข้าวในทวีปเอเชีย ตอนนี้จึงขอเน้นมาที่หลักฐานในอดีตเกี่ยวกับข้าวในประเทศไทย ซึ่งเป็นเกร็ดสำคัญสำหรับการศึกษาเรื่อง ประวัติศาสตร์ของข้าวในตอนต่อไป หลักฐานข้าวที่เก่าแก่ที่สุด หลักฐานเกี่ยวกับข้าวที่เก่าแก่ที่สุดคือ การพบเมล็ดข้าว 30-40 เมล็ดที่ถ้ำปุงฮุง จ.แม่ฮ่องสอน ซึ่งมีอายุประมาณ 7,500 ปี แต่ยังไม่ทราบชนิดข้าว และไม่ทราบว่าเป็นข้าวป่าหรือข้าวปลูก ส่วนข้าวปลูกที่เก่าแก่ที่สุดที่ค้นพบคือ