น้ำตาล น้ำตา และอิสรภาพ: ประวัติศาสตร์น้ำตาลโลก ตอนที่ 2

ย่อเรื่องโดย ดร.เดชรัต สุขกำเนิด

หลังจากที่ผมเล่าประวัติศาสตร์น้ำตาลโลกในตอนแรก ซึ่งเต็มไปด้วยการกดขี่และขูดรีดไป ในห้องเรียนวันนี้ ผมลองสอบถามนิสิตคิดว่า ใครเป็น “ผู้จุดประกายการเลิกทาส” จนลุกโชติช่วงขึ้น?

แน่นอนผมไม่คิดว่า นิสิตจะบอกชื่อคน ผมให้นิสิตลองทายว่า ผู้จุดประกายน่าจะเป็นคนชาติใด และทำงานอะไร?

ปรากฏว่า ไม่มีใคร (รวมถึงผมด้วย) จะคิดว่า ผู้จุดประกายการเลิกทาสในอุตสาหกรรมน้ำตาลทราย จะเป็นนักวิชาการชาวอังกฤษ อย่างโทมัส คล้าคสัน

จุดเริ่มต้นจากการแข่งขันบทความ

โทมัส คล้าคสัน เริ่มเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ เพียงแค่ในฐานะของผู้เข้าแข่งขันการเขียนบทความภาษาละติน ของมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ในปี ค.ศ. 1785 ซึ่งในปีนั้นตั้งหัวข้อบทความไว้ว่า “การบังคับให้ผู้อื่นเป็นทาสเป็นสิ่งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่?”

ตอนแรกโทมัส คล้าคสัน ตั้งใจเพียงแค่จะชนะการเขียนบทความให้ได้ แต่ปรากฏว่า ยิ่งเขียนเขายิ่งอิน (มีความรู้สึกร่วม) ในสิ่งที่เขาเขียน พร้อมกับคิดว่า

ความคิดแล่นเข้ามาในหัวผมว่า ถ้าหากสาระในบทความเป็นจริง มันก็ถึงเวลาแล้วที่ควรจะมีใครสักคน ทำให้เรื่องเลวร้ายนี้จบสิ้นลงเสียที

pastedGraphic.png

ภาพโทมัส คล้าคสัน วาดโดย เฟเดอริค ฟอน เบรดา ภาพจาก https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Thomas_Clarkson_by_Carl_Frederik_von_Breda.jpg/220px-Thomas_Clarkson_by_Carl_Frederik_von_Breda.jpg

ในห้วงเวลานั้น ชาวอังกฤษ ผู้ซึ่งมีความสุขกับการบริโภคน้ำตาลในถ้วยชา แทบจะไม่รับรู้เรื่องราวความทุกข์ยากของทาสชาวแอฟริกัน แถมระบบเศรษฐกิจในอังกฤษยังได้ประโยชน์อย่างมากมายจากการค้าน้ำตาลและการค้าทาส ดังนั้น การรณรงค์เรื่องการต่อต้านการค้าทาสในยุคนั้นจึงเป็นเรื่องยากอย่างยิ่ง

คล้าคสันทราบถึงข้อจำกัดนี้ดี เขาจึงเตรียมพร้อมในการบรรยายเรื่องทาส โดยไม่เคยลืมที่จะแกว่งแส้และกุญแจมือที่ใช้กับทาส ไปพร้อมๆ กับการบรรยายด้วย นอกจากนั้น เขายังจัดพิมพ์คำให้การของกะลาสีและแพทย์ประจำเรือค้าทาส ซึ่งบรรยายความโหดร้ายบนเรือบรรทุกทาส 

เมื่อคนอังกฤษเริ่มเข้าใจว่าการค้าทาสคืออะไร คล้าคสันก็เริ่มจัดตั้งขบวนการที่มีชื่อเรียกว่า ขบวนการคว่ำบาตร “เครื่องดื่มที่ใช้เลือดทำให้มีรสหวาน” ไม่น่าเชื่อว่าในเวลาไม่นาน ชาวอังกฤษกว่า 400,000 คน ร่วมกันเลิกซื้อน้ำตาลซึ่งทาสเป็นแรงงาน และพากันไปซื้อน้ำตาลที่มีป้ายติดว่า “น้ำตาลโดยแรงงานของเสรีชน” ซึ่งเป็นน้ำตาลที่ผลิตมาจากอินเดีย